Katastrofa¶

To nagłe i zwykle nieoczekiwane wydarzenie, które niesie ze sobą szereg negatywnych skutków. Postrzegana przez pryzmat indywidualny, gdzie owo wydarzenie może doprowadzić do upadku bohatera oraz jako aspekt zbiorowy, w wyniku którego cierpi nie tylko jednostka, ale i całe społeczeństwo, bądź świat. Katastrofa może mieć charakter fizyczny, jak np. straty materialne, zagłada miasta czy śmierć ludzi, ale również i psychologiczny, jak kryzys egzystencjalny, utrata poczucia sensu życia czy rozpad osobowości. W fabule najczęściej bywa punktem zwrotnym i może prowadzić do całkowitej destrukcji, odwrócenia losu lub przemiany bohatera.
Na początku XX wieku powstał nurt katastroficzny w literaturze i związany jest szczególnie z epoką dwudziestolecia międzywojennego. Niósł on przeświadczenie o nieuchronnym końcu cywilizacji, schyłku epoki, upadku wartości i kultury. Pokrewną postawą jest dekadentyzm, który cechował się przede wszystkim pesymizmem, apatią, biernością, a także przekonaniem o zmierzchu kultury, jak również lękiem przed nadchodzącą katastrofą. Najważniejszymi przedstawicielami nurtu katastroficznego w polskiej poezji są Czesław Miłosz w okresie jego związków z wileńską grupą Żagary oraz Józef Czechowicz (por. wiersze: Żal, Sam), który był czołowym twórcą grupy poetyckiej II Awangarda.